بیانیه پایانی پنجمین کنگره پیشگیری و درمان چاقی ایران

با یاری خداوند منان پنجمین کنگره پیشگیری و درمان چاقی ایران و دومین کنگره بین المللی جراحی چاقی و متابولیک با محوریت چاقی کودکان با حضور اساتید برجسته رشته های مختلف مرتبط با این امر و مشارکت نهادهای ذی مدخل، علی الخصوص حضور فعالانه وزات خانه های بهداشت و درمان، آموزش و پرورش و ورزش و جوانان، در کنار استقبال گسترده جامعه پزشکی کشور برگزار گردید.
تغییرات شیوه زندگی بشر امروز در جوامع مختلف اعم از توسعه یافته و در حال توسعه، رقم زننده سیر فزاینده اضافه وزن و چاقی طی دهه های اخیر بوده و به تدریج شاهد تسری روز افزون این معضل به سنین نوجوانی و کودکی هستیم. پدیده ای که جامعه ایران اسلامی نیز از آن متاثر بوده و به شدت سلامت آتی فرزندان ما و نهایتا بهره وری کلان آینده را تهدید می کند.
با توجه به پژوهش های جهانی و نتایج ارائه شده توسط دانشمندان ایرانی در کنگره پرداختن به این مقوله به ویژه از منظر پیشگیری، از سرفصل های ضروری در برنامه ریزی نظام سلامت محسوب گردیده که نیازمند تلاش جمعی و همکاری بین بخشی در راستای انجام اقدامات اجرایی از یکسو و افزایش آگاهی عمومی از سوی دیگر دارد.
نگاهی به نهضت مقابله با این معضل که با شعار "خاتمه چاقی کودکان Ending childhood obesity" توسط دبیر کل سازمان بهداشت جهانی آغاز شده و کشورهای جهان به پیشگیری همه جانبه چاقی در کودکان توصیه شده اند، لایه های مختلف نظام سلامت در همه سازمان ها و بخش ها از رئوس سیاستگذاری تا بدنه ارائه خدمات را مکلف به مداخله در جلوگیری از این رشد رو به تزاید می نماید. انجمن علمی پیشگیری و درمان چاقی ایران و انجمن علمی جراحی های درون بین ایران به برنامه ریزی و انجام موارد زیر موکدا تاکید می نماید:
 
  1. توجه به سلامت آحاد اجتماع؛ تغذیه سالم و فعالیت بدنی در چهار مرحله زندگی یعنی والدین قبل از ازدواج و مادران باردار، دوران نخست زندگی، کودکی و بلوغ می بایست سرلوحه تمامی برنامه ریزی های حوزه سلامت باشد.
  2. تدوین یک سند ملی مبتنی بر نتایج پژوهش ها و منطبق با شرایط فرهنگی اجتماعی جامعه ایرانی براساس اصول آینده نگاری به نحوی که رعایت اصول پیشگیری از طریق آموزش بهداشت و خود مراقبتی در ذهن گروه های مختلف جامعه خصوصا مادران، زنان باردار، کودکان و نوجوانان نهادینه سازد، راه حل موثر و مورد تایید جامعه علمی کشور جهت تحقق شعار "خاتمه چاقی کودکان" به نظر می رسد.
  3. مداخله های پیشگیری و درمان چاقی همه جانبه و با تاکید بر آموزش عموم مردم به ویژه مادران و در طول بارداری و دوران نخست کودکی، حذف غذاهای ناسالم در بازار عرضه مواد غذایی، جلوگیری از تماس کودکان و نوجوانان با مواد غذایی ناسالم، تلاش همه جانبه رسانه ها و اطلاع رسانی برای تغذیه سالم و عدم تبلیغ فرآورده های غذایی ناسالم، مانند فست فودها، چیپس و پفک، تلاش در جهت ایجاد محیط مناسب تغذیه ای در مدارس با اصلاح بوفه های در دسترس کودکان و نوجوانان، افزایش مالیات برای غذاها و نوشیدنی های غیرسالم، کمک به بازاریابی برای مواد غذائی سالم بویژه میوه جات و سبزیجات، آموزش مناسب برای فعالیت بدنی افراد جامعه و در دسترس قرار دادن فضاهای ورزشی به ویژه برای کودکان و نوجوانان انجام شود.
  4. تلاش مضاعف برای اصلاح شیوه زندگی در دوران بارداری و نیز سال های اول زندگی توصیه می شود، زیرا مداخلات در دوران نوجوانی و در بالغین با اثرات کمتری همراه است.
  5. الزام وارد نمودن مبحثی تحت عنوان پیشگیری و درمان چاقی در کتب درسی رده های مختلف دانش آموزی و نیز لحاظ نمودن این مبحث در دوره آموزشی دانشکده های پزشکی به علاوه طراحی دوره های MPH در این حوزه از ضروریاتی است که در راستای افزایش دانش ارائه دهندگان خدمت و نیز مصرف کنندگان نهایی بایستی لحاظ گردد.
  6. علیرغم تمرکز اساسی فعالیت ها بر محور پیشگیری، طراحی مداخلات جهت درمان نیز ضروری می باشد. متاسفانه براساس شواهد موجود، میزان اثربخشی مداخلات درمانی چندان چشمگیر نمی باشد. مداخلات درمانی موثر، عموما شامل سه جزء آموزش تغذیه، فعالیت فیزیکی و استراتژی های تغییر رفتار با مشارکت والدین بوده است. ارائه خدمات درمانی در فازهای ابتدایی توسط پزشکان قابل انجام می باشد ولی ارائه سطوح بالاتر درمان مستلزم آموزش بیشتر پزشکان در حوزه درمان چاقی و مشارکت سایر گروه ها به خصوص متخصصین تغذیه و فعالیت فیزیکی و روانشناسان بالینی و سلامت می باشد. در گروه اندکی از چاقی های شدید کودکان نیازمند ارجاع به مراکز تخصصی تر جهت مداخلاتی نظیر جراحی های باریاتریک می باشد.
  7. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان متولی نظام سلامت کشور محور هماهنگی بین بخشی را برای انسجام و تعامل کلیه سازمان ها و موسسات مرتبط با برنامه پیشگیری و درمان چاقی کودکان و نوجوانان می باشد.